Czy terapia czerwonym światłem obejmująca całe ciało może wspierać pamięć u osób z chorobą Parkinsona? Nowe wyniki wskazują na obiecujące korzyści
Evidence review & editorial synthesis
Czy regularna ekspozycja na czerwone światło i bliską podczerwień może pomóc osobom z chorobą Parkinsona zachować sprawność umysłową?
Nowe badanie pilotażowe z Korei Południowej dostarcza zachęcających wstępnych sygnałów. Po dziesięciu tygodniach fotobiomodulacji obejmującej całe ciało uczestnicy uzyskali istotnie lepsze wyniki w testach uczenia się werbalnego i bezpośredniego przypominania. Wyniki są szczególnie interesujące, ponieważ dotyczą zdolności poznawczych, a nie tylko trudności ruchowych najczęściej kojarzonych z chorobą Parkinsona.
Fotobiomodulacja, często określana skrótem PBM, wykorzystuje starannie dobrane długości fal światła czerwonego i bliskiej podczerwieni. Od lat naukowcy badają jej wpływ na tkanki, procesy związane z energią komórkową i funkcjonowanie układu nerwowego. To badanie pilotażowe stanowi intrygujący kolejny krok: polega na naświetlaniu całego ciała, a nie kierowaniu światła wyłącznie na głowę.
Dziesięć tygodni terapii światłem i lepsze wyniki w testach pamięci
Badacze zrekrutowali 15 osób z idiopatyczną chorobą Parkinsona, a 14 ukończyło program. Uczestnicy odbyli 30 sesji naświetlania całego ciała w ciągu dziesięciu tygodni, trzy razy w tygodniu. Każda sesja trwała 20 minut.
Urządzenie łączyło cztery długości fal: 660, 810, 850 i 930 nanometrów. Obejmują one zakres światła czerwonego i bliskiej podczerwieni, spotykany również w niektórych nowoczesnych systemach do terapii światłem.
Najbardziej zauważalny wynik dotyczył uczenia się werbalnego. Wyniki standaryzowanego testu pamięci poprawiły się, a wewnątrzosobniczy efekt statystyczny był duży; jego bezwzględną wielkość określono na około r = 0.74. Poprawiło się również bezpośrednie werbalne odtwarzanie z pamięci, a wielkość efektu wyniosła około 0.69.
Co istotne, oba wyniki dotyczące pamięci werbalnej pozostały istotne statystycznie po skorygowaniu o wielokrotne porównania w obrębie wcześniej określonego zestawu testów pamięci. Były to mierzalne zmiany wyników testów, a nie tylko deklaracje uczestników, że czują się bardziej sprawni umysłowo.
Poprawę odnotowano także w zakresie pamięci wzrokowej, ale po korekcie wyniki te przestały być istotne statystycznie. Ogólny wynik oceny objawów choroby Parkinsona spadł z 24.86 do 20.29 punktów, co stanowi poprawę liczbową o około 18%, jednak zmiana nie osiągnęła istotności statystycznej. Funkcje ruchowe na ogół utrzymały się na podobnym poziomie w okresie badania.
Dlaczego czerwone światło i bliska podczerwień interesują badaczy mózgu
Terapia światłem może kojarzyć się raczej z pielęgnacją skóry i regeneracją mięśni. Fotobiomodulacja przyciąga jednak uwagę również w neuronauce, ponieważ długości fal światła czerwonego i bliskiej podczerwieni mogą oddziaływać na procesy biologiczne związane z funkcjonowaniem komórek.
Jedna z proponowanych ścieżek działania dotyczy mitochondriów, czyli struktur komórkowych odpowiedzialnych za wytwarzanie dużej części energii potrzebnej tkankom. Naukowcy badają, czy fotobiomodulacja może wpływać na sygnalizację mitochondrialną i sposób, w jaki komórki zaspokajają zapotrzebowanie na energię.
Inne kierunki badań obejmują sygnalizację tlenku azotu, miejscowe krążenie i szlaki zapalne. Są to istotne obszary badań, ponieważ choroba Parkinsona wiąże się nie tylko z utratą dopaminy. Do procesów, które mogą mieć związek z tym schorzeniem, zalicza się również zaburzenia funkcji mitochondriów, stan zapalny i zmieniony metabolizm energetyczny.
Mechanizmy te stanowią obiecujące wyjaśnienia naukowe, ale nie dowodzą, że poprawa pamięci w tym badaniu pilotażowym wynikała z konkretnego szlaku. Badanie miało przede wszystkim ocenić, czy terapia obejmująca całe ciało jest wykonalna, dobrze tolerowana i warta dokładniejszego sprawdzenia.
Czym fotobiomodulacja obejmująca całe ciało różni się od innych metod?
Wiele wcześniejszych badań nad terapią światłem w neurologii koncentrowało się na kierowaniu światła na skórę głowy lub głowę. W tym badaniu uczestnicy byli naświetlani na całym ciele, co rodzi inne pytanie: czy sygnały pochodzące z innych tkanek również mogą wpływać na funkcjonowanie mózgu?
Naukowcy coraz bardziej interesują się powiązaniami między stanem zapalnym w całym organizmie, metabolizmem i zdrowiem neurologicznym. Fotobiomodulacja obejmująca całe ciało umożliwia badanie tych zależności, choć to badanie pilotażowe nie ustaliło, które tkanki lub szlaki sygnałowe odpowiadały za zaobserwowane zmiany.
Łatwo wyobrazić sobie również harmonogram terapii: dwadzieścia minut na sesję, trzy razy w tygodniu przez dziesięć tygodni. Nie odnotowano żadnych poważnych zdarzeń niepożądanych. U jednego uczestnika wystąpiło łagodne, miejscowe przebarwienie skóry, które ustąpiło i zostało uznane za niezwiązane z urządzeniem.
Czytelnikom zainteresowanym technologią leżącą u podstaw tej metody polecamy nasz kompletny przewodnik po panelach do terapii światłem czerwonym i bliską podczerwienią, w którym opisujemy popularne długości fal, konstrukcje paneli oraz różnice między urządzeniami domowymi. Nie należy zakładać, że panel konsumencki zapewnia taką samą intensywność, geometrię ekspozycji lub wyniki kliniczne jak protokół zastosowany w tym badaniu.
Obiecujący krok w kierunku lepszej opieki nad funkcjami poznawczymi
Dla osób żyjących z chorobą Parkinsona zapamiętywanie informacji i uczestniczenie w rozmowach mogą mieć ogromne znaczenie w codziennym życiu. Dlatego sygnał dotyczący pamięci werbalnej zasługuje na uwagę, nawet na tak wczesnym etapie.
Wyniki nie dowodzą, że terapia światłem odwraca przebieg choroby Parkinsona lub zapobiega neurodegeneracji. Badanie było niewielkie, nie obejmowało grupy porównawczej otrzymującej pozorowaną terapię i jest obecnie dostępne jako preprint. Powtarzane wykonywanie podobnych testów pamięci mogło częściowo przyczynić się do wyższych wyników, dlatego niezbędne jest przeprowadzenie większego randomizowanego badania.
Mimo tych ograniczeń wyniki wnoszą wartościowy wkład w rozwijającą się dziedzinę badań nad fotobiomodulacją. Nieinwazyjna metoda, którą można stosować podczas regularnych, krótkich sesji i która wykazuje mierzalne sygnały poprawy funkcji poznawczych u osób z chorobą Parkinsona, zasługuje na dalsze badania.
Kolejne pytanie brzmi, czy poprawa utrzyma się w badaniu terapii światłem obejmującej całe ciało, w którym zastosuje się wiarygodną terapię pozorowaną. Jeśli tak, metoda ta mogłaby stać się interesującym uzupełnieniem uznanych metod leczenia choroby Parkinsona.
Odniesienia naukowe i dalsza lektura
- Główny preprint: “Whole-body photobiomodulation therapy in Parkinson's disease: a single-arm feasibility and safety pilot trial with exploratory cognitive signals.” (Lee SY, Ahn C, Lee JH, Baik JS, Shin YI. Research Square. Listopad 2026. Preprint. DOI: 10.21203/rs.3.rs-10677352/v1.)
- Rejestracja badania: “Whole-Body Photobiomodulation for Motor and Cognitive Changes in Parkinson’s Disease.” (ClinicalTrials.gov. NCT07271927.)
- Powiązane badanie kontrolowane: “Effectiveness of Photobiomodulation to Treat Motor and Non-Motor Symptoms of Parkinson’s Disease: A Randomised Clinical Trial with Extended Treatment.” (Journal of Clinical Medicine. 2025;14:7463. Powiązane badanie randomizowane z zastosowaniem innej interwencji.)
Zastrzeżenie: Ten artykuł ma wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Przy podejmowaniu indywidualnych decyzji dotyczących leczenia skóry należy uwzględnić historię medyczną, ciążę i zalecenia specjalisty.

