Lek na odchudzanie bez utraty mięśni? UCN2 daje niezwykłą nadzieję

Health Science Hub Editorial

Evidence review & editorial synthesis

Wyobraź sobie utratę znacznej ilości tkanki tłuszczowej bez poświęcania mięśni, które pomagają chodzić, wchodzić po schodach, dźwigać zakupy i zachować samodzielność fizyczną w miarę starzenia się.

Taka możliwość wyłania się z badań nad urokortyną 2 (UCN2), naturalnie występującym peptydem, który naukowcy modyfikują, tworząc eksperymentalne leki o przedłużonym działaniu.

W nowym badaniu opublikowanym 19 listopada 2026 r. naukowcy stwierdzili, że zmodyfikowany peptyd UCN2 zmniejszał masę tkanki tłuszczowej, jednocześnie zachowując masę mięśniową i poprawiając funkcję mięśni u myszy. Korzyści obserwowano również po połączeniu UCN2 z silnymi lekami odchudzającymi, w tym semaglutydem i retatrutydem.

Wyniki nasuwają intrygujące pytanie: A gdyby leki na otyłość nowej generacji nie tylko obniżały masę ciała? A gdyby pomagały wysmuklić sylwetkę, a zarazem chroniły siłę potrzebną do zachowania aktywności i zdrowia?

Ukryty kompromis związany z odchudzaniem

Nowoczesne metody leczenia otyłości mogą prowadzić do niezwykłego spadku masy ciała. W dużym badaniu fazy 3 osoby przyjmujące eksperymentalny lek o potrójnym działaniu hormonalnym, retatrutyd, w dawce 12 mg straciły średnio 25.0% masy ciała w ciągu 80 tygodni, w porównaniu z 3.9% w grupie placebo.

Utrata masy ciała nie oznacza jednak wyłącznie utraty tkanki tłuszczowej.

Gdy masa ciała znacznie się zmniejsza, zwykle ubywa również beztłuszczowej masy ciała. Obejmuje ona mięśnie szkieletowe, a także wodę, narządy i inne tkanki. Ilość utraconych faktycznie mięśni jest różna, a spadek beztłuszczowej masy ciała nie musi automatycznie oznaczać pogorszenia siły.

Mimo to zachowanie mięśni ma znaczenie. Mięśnie szkieletowe wspierają ruch, funkcje metaboliczne, równowagę i zdolność do zachowania samodzielności fizycznej.

Wyobraźmy sobie osobę, która z powodzeniem traci 25 kilogramów. To osiągnięcie może poprawić wiele aspektów zdrowia. Najlepiej jednak, by kilogramy te pochodziły głównie z nadmiaru tkanki tłuszczowej, a nie z mięśni potrzebnych na co dzień.

W przypadku osób starszych to rozróżnienie może być szczególnie istotne. Utrata nadmiaru tkanki tłuszczowej może zmniejszyć fizyczne obciążenie związane z otyłością, natomiast zbyt duży ubytek mięśni może utrudnić codzienne czynności.

Lek, który rozdzielałby te dwa procesy, mógłby zatem dawać coś cenniejszego niż mniejsza liczba na wadze.

UCN2 zdawała się spalać tłuszcz, jednocześnie chroniąc mięśnie

W nowych eksperymentach badano zmodyfikowaną, długo działającą wersję UCN2, która aktywuje receptor 2 hormonu uwalniającego kortykotropinę, czyli CRHR2.

Ten szlak sygnałowy pełni ważne funkcje w mięśniach szkieletowych i metabolizmie energetycznym.

W kilku modelach mysich naukowcy odnotowali uderzające połączenie efektów: mniej tkanki tłuszczowej, zachowaną masę mięśni szkieletowych i poprawę ich funkcjonowania.

Leczenie zdawało się również wpływać na sposób, w jaki zwierzęta wykorzystywały energię.

Gdy ludzie lub zwierzęta jedzą mniej i tracą na wadze, organizm może kompensować to, zmniejszając wydatek energetyczny. Ta adaptacja może utrudniać dalsze obniżanie masy ciała.

W eksperymentach na myszach UCN2 zwiększała wydatek energetyczny, zapobiegała jego spadkowi związanemu z ograniczeniem ilości spożywanego pokarmu oraz nasilała utlenianie kwasów tłuszczowych w całym organizmie.

Badacze przeprowadzili również eksperymenty z karmieniem parami, w których ilość pokarmu dopasowano w poszczególnych grupach. Wyniki te potwierdzały, że korzyści nie da się wyjaśnić po prostu mniejszym spożyciem pokarmu przez zwierzęta.

Być może najważniejsze jest to, że efekty nie ograniczały się do rozmiaru mięśni.

Naukowcy zmierzyli wzrost siły, co sugeruje, że UCN2 wpływała zarówno na funkcję mięśni, jak i na skład ciała.

U myszy z otyłością sarkopeniczną, czyli połączeniem nadmiaru tkanki tłuszczowej i złego stanu mięśni, UCN2 zmniejszała masę tkanki tłuszczowej, zwiększając jednocześnie masę mięśniową, syntezę białek mięśniowych i funkcję mięśni.

To szczególnie interesujący wynik, ponieważ otyłość sarkopeniczna wiąże się z dwoma problemami jednocześnie: nadmiarem tkanki tłuszczowej i niedostateczną ilością mięśni zdolnych do sprawnego działania.

Wyobraź sobie, że stajesz się szczuplejszy, ale nie słabszy

Potencjalne konsekwencje wykraczają daleko poza wygląd.

U młodszych dorosłych zachowanie mięśni podczas znacznej utraty masy ciała może pomóc utrzymać sprawność fizyczną i ułatwić pozostanie aktywnym.

W przypadku osób starszych konsekwencje mogą być jeszcze poważniejsze.

Wyobraźmy sobie starszą osobę z otyłością, której trudno wstać z krzesła, wejść po schodach lub nieść torby z zakupami. Przyszłe leczenie, które zmniejszałoby nadmiar tkanki tłuszczowej, a jednocześnie utrzymywało lub zwiększało siłę mięśni, mogłoby pomóc zarówno w walce z nadmierną masą ciała, jak i z osłabieniem, które może towarzyszyć złemu stanowi mięśni.

Zamiast stać się lżejszą, ale potencjalnie bardziej podatną na osłabienie, taka osoba mogłaby schudnąć, zachowując zasoby fizyczne potrzebne do codziennej samodzielności.

Nie wykazano jeszcze takich efektów u ludzi otrzymujących UCN2. Pokazują one jednak praktyczną wartość, jaką skuteczne odchudzanie z zachowaniem mięśni mogłoby ostatecznie przynieść.

Nowe badanie ujawniło również inną intrygującą możliwość: łączenie UCN2 z uznanymi mechanizmami odchudzania.

Po połączeniu UCN2 z semaglutydem lub retatrutydem zwierzęta traciły szczególnie dużo tkanki tłuszczowej, zachowując beztłuszczową masę ciała i masę mięśniową oraz zwiększając siłę. Zgłaszana poprawa siły była nadal wykrywalna cztery tygodnie po zakończeniu leczenia.

Sugeruje to, że UCN2 mogłaby w przyszłości uzupełniać silne leki regulujące apetyt, zamiast je zastępować.

Jedna terapia mogłaby wspomagać znaczną utratę masy ciała, a druga potencjalnie poprawiać skład ciała i sprawność po takim spadku.

Takie połączenie mogłoby przesunąć cel leczenia otyłości od samej utraty jak największej ilości kilogramów ku redukcji właściwej tkanki przy jednoczesnej ochronie zdolności organizmu do ruchu i sprawnego funkcjonowania.

Od eksperymentów na myszach do badań na ludziach

Nowy preprint nie jest jedynym badaniem wspierającym ten kierunek.

W osobnym badaniu opublikowanym w czasopiśmie Molecular Metabolism w październiku 2026 r. analizowano inne zmodyfikowane podejście do UCN2 u otyłych szczurów i minipigów.

U szczurów leczenie zmniejszyło masę tkanki tłuszczowej i zwiększyło beztłuszczową masę ciała. U minipigów naukowcy odnotowali wzrost beztłuszczowej masy ciała i poprawę wrażliwości na insulinę, choć zmiany całkowitej masy ciała i masy tkanki tłuszczowej były stosunkowo niewielkie.

Wyniki te potwierdzają ważne rozróżnienie: poprawa składu ciała nie musi oznaczać dużych zmian całkowitej masy ciała.

Badania zaczynają również obejmować ludzi.

W lipcu 2026 r. firma Gubra rozpoczęła badanie kliniczne fazy 1/2a swojego eksperymentalnego analogu UCN2, GUB-UCN2. W badaniu ocenia się przede wszystkim bezpieczeństwo, skład ciała, objętość mięśni i sprawność fizyczną. Inny analog UCN2, HM17321, również znajduje się na wczesnym etapie badań klinicznych.

Są to powiązane eksperymentalne związki, ale niekoniecznie ten sam peptyd, który badano w listopadowym eksperymencie na myszach.

Wyniki pozostają wstępne. Nowe badanie jest niepoddanym recenzji preprintem i nie wiadomo, czy leki oparte na UCN2 będą bezpiecznie chronić mięśnie lub poprawiać siłę u ludzi. Długoterminowe skutki, bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe i skuteczność kliniczna nadal wymagają rygorystycznych badań.

Mimo to badania wskazują na ważną możliwość w medycynie otyłości.

Największym postępem może nie być lek, który po prostu przyspiesza spadek masy ciała. Może nim być lek pomagający tracić niepożądaną tkankę tłuszczową przy jednoczesnym zachowaniu mięśni, które pozwalają czerpać korzyści ze zdrowszego życia.

Ostatecznie skuteczne odchudzanie powinno oznaczać coś więcej niż stawanie się lżejszym. Powinno również pozwalać zachować siłę.

Odniesienia naukowe i dalsza lektura


Zastrzeżenie: Ten artykuł ma wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Nie zastępuje diagnozy, leczenia ani indywidualnej opieki medycznej.