Stymulacja mózgu poprawiła sen u 75% pacjentów z bezsennością już po dwóch tygodniach

Dla osób, które noc po nocy nie mogą zasnąć, nowe leczenie bezsenności przyniosło zaskakujący wynik: już po dwóch tygodniach ukierunkowanej stymulacji mózgu 75% pacjentów zgłosiło istotną poprawę jakości snu, w porównaniu z 33% pacjentów otrzymujących pozorowany zabieg. Różnicę zaobserwowano w randomizowanym badaniu z udziałem 72 dorosłych, co wskazuje na interesujący nowy kierunek dla osób szukających leczenia bezsenności bez leków.

Technika ta nie stymuluje obszaru mózgu, który większość osób kojarzy ze snem. Jej celem jest móżdżek, struktura znana przede wszystkim z koordynowania ruchu. Naukowcy coraz częściej odkrywają, że uczestniczy on również w sieciach zaangażowanych w emocje i regulację aktywności mózgu.

Dwa tygodnie stymulacji, duża różnica

Naukowcy przetestowali ciągłą stymulację seriami impulsów theta (cTBS), czyli wzorcowaną formę przezczaszkowej stymulacji magnetycznej (TMS). Przez dwa tygodnie do móżdżku dostarczano impulsy magnetyczne. Uczestnicy otrzymywali rzeczywistą stymulację albo zabieg pozorowany, który miał stanowić punkt odniesienia.

Głównym wynikiem była redukcja o co najmniej trzy punkty w Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), kwestionariuszu mierzącym różne aspekty subiektywnej jakości snu i jego zaburzeń. Ten próg osiągnęło 75% osób z grupy aktywnego leczenia, w porównaniu z 33.3% w grupie pozorowanej stymulacji. Innymi słowy, przy aktywnej stymulacji o około 42 osoby więcej na 100 osiągnęły próg poprawy określony w badaniu.

Bezpośrednio po zakończeniu terapii średnie wyniki PSQI były również o 3.34 punktów lepsze po aktywnym leczeniu niż po zabiegu pozorowanym. Podczas kontroli po miesiącu różnica między grupami wynosiła 3.70 punktów. To znaczne różnice w skali od zera do 21 punktów, w której wyższy wynik oznacza gorszy sen.

Co ważne, poprawa o trzy punkty nie oznacza całkowitego ustąpienia bezsenności. Wyniki kwestionariusza nie informują też dokładnie, o ile dodatkowych minut spali uczestnicy. Jasny wniosek jest taki, że znacznie więcej osób zgłosiło istotną poprawę jakości snu.

Dlaczego w leczeniu bezsenności stymulować móżdżek?

Móżdżek zwykle przedstawia się jako ośrodek mózgu kontrolujący ruch. Łączy się jednak z szerszymi obwodami zaangażowanymi w uwagę, emocje i regulację zachowania. Zaburzenia w tych obwodach mogą mieć znaczenie w bezsenności, zwłaszcza gdy utrzymujące się pobudzenie i zamartwianie się utrudniają zasypianie.

Naukowcy badali również łączność mózgową w stanie spoczynku za pomocą funkcjonalnego rezonansu magnetycznego. W analizie eksploracyjnej zidentyfikowano zmianę dotyczącą prawego ciała migdałowatego i prawej kory oczodołowo-czołowej, która po korekcie na wielokrotne testowanie różniła się istotnie w czasie między grupami badania. To interesująca wskazówka biologiczna, ale nie dowód, że to połączenie sprawiło, iż pacjenci lepiej spali.

Możliwa była także inna korzyść: w porównaniu z pozorowaną stymulacją grupa aktywnie leczona wykazała po terapii i podczas kontroli po miesiącu zmniejszenie nasilenia bezsenności, objawów lękowych i wyników oceny depresji. Ma to znaczenie, ponieważ trudności ze snem, zamartwianie się i objawy obniżonego nastroju często wzajemnie się nasilają.

W tym niewielkim badaniu nie zgłoszono żadnych poważnych zdarzeń niepożądanych. Większe badania będą jednak potrzebne, aby ustalić bezpieczeństwo i praktyczność powtarzanych cykli terapii.

Czy stymulacja mózgu może stać się nowym sposobem leczenia bezsenności?

Badanie nasuwa oczywiste pytanie: czy TMS móżdżku może kiedyś stać się niefarmakologiczną metodą leczenia przewlekłej bezsenności, także u osób, którym konwencjonalna opieka nie przyniosła wystarczającej poprawy?

To wiarygodny kierunek badań, ale badanie nie wykazało, że jego uczestnicy mieli bezsenność oporną na leczenie, ani nie porównywało bezpośrednio cTBS z uznanymi terapiami. Terapia poznawczo-behawioralna bezsenności (CBT-I) pozostaje zalecaną metodą pierwszego wyboru w przewlekłej bezsenności. W przeciwieństwie do tej eksperymentalnej procedury CBT-I ma obszerną bazę dowodów i koncentruje się na wyuczonych wzorcach oraz zachowaniach podtrzymujących bezsenność.

Najbardziej obiecującym aspektem nowego badania jest szybkość uzyskania efektu. Dwa tygodnie leczenia przyniosły wyraźną różnicę w porównaniu z pozorowaną stymulacją, która pozostawała widoczna miesiąc później. Dlatego warto testować stymulację móżdżku w większych i dłuższych badaniach, najlepiej obejmujących obiektywne pomiary snu i bezpośrednie porównanie z CBT-I.

Co może pomóc podczas badań nad nowymi metodami leczenia?

Osoby zmagające się z bezsennością nie muszą czekać na eksperymentalną stymulację mózgu. CBT-I, w tym profesjonalnie wspierane programy cyfrowe, jeśli są dostępne, to oparta na dowodach metoda, od której warto zacząć. Regularne godziny wstawania, ciemna i wygodna sypialnia oraz zwracanie uwagi na wieczorne spożycie kofeiny mogą wspierać lepszą rutynę snu, choć sama higiena snu nie zastępuje CBT-I w przypadku przewlekłej bezsenności.

Niektóre osoby rozważają także suplementy glicyny jako skromną, łatwo dostępną metodę w przypadku problemów ze snem. W przeglądzie z 2026 uwzględniono zaledwie trzy niewielkie badania suplementacji glicyną oceniające wyniki dotyczące snu; we wszystkich odnotowano poprawę w co najmniej jednym pomiarze, ale nie dowodzi to, że glicyna leczy przewlekłą bezsenność. Osoby rozważające suplement powinny sprawdzić, czy nie występują indywidualne przeciwwskazania lub interakcje, zamiast odkładać ocenę utrzymujących się problemów ze snem.

Na razie wyniki dotyczące stymulacji mózgu pozostają wczesnym odkryciem opartym na danych 72 uczestników, z przewagą subiektywnych pomiarów snu i obserwacją ograniczoną do jednego miesiąca. Mimo to skala różnicy jest wyjątkowo obiecująca: krótki, ukierunkowany cykl stymulacji magnetycznej wyraźnie poprawił jakość snu u znacznie większej liczby pacjentów niż zabieg pozorowany. To obiecujący nowy kierunek badań nad bezsennością.

Odnośniki do publikacji naukowych i dalsza lektura

• Badanie główne: “Cerebellar Continuous Theta Burst Stimulation for Insomnia Disorder: A Randomized Sham-Controlled Trial.” (Liu X-Y et al. CNS Neuroscience & Therapeutics. 2026. doi:10.1002/cns.71231; PMID:42929074.)
• Wytyczne kliniczne: “Behavioral and psychological treatments for chronic insomnia disorder in adults: AASM clinical practice guideline.” (Edinger JD et al. J Clin Sleep Med. 2021;17:255–262.)
• Wytyczne praktyki 2026: “Combination treatment for chronic insomnia disorder in adults: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline.” (Buysse DJ et al. J Clin Sleep Med. 2026.)
• Dowody dotyczące suplementów: “Glycine Bioavailability and Sleep-Related Outcomes Following Oral Glycine and Collagen Supplementation—A Scoping Review.” (Fan Z, Nelson JM, Wallace TC. J Diet Suppl. 2026. doi:10.1080/19390211.2026.2726197.)

---

Zastrzeżenie: Ten artykuł służy wyłącznie celom informacyjnym i nie stanowi porady medycznej. Nie zastępuje diagnozy, leczenia ani indywidualnej opieki medycznej.