Hersenstimulatie verbeterde de slaap bij 75% van de patiënten met slapeloosheid na slechts twee weken

Voor mensen die nacht na nacht wakker liggen, heeft een nieuwe behandeling voor slapeloosheid opvallende resultaten opgeleverd: na slechts twee weken gerichte hersenstimulatie meldde 75% van de patiënten een betekenisvolle verbetering van de slaapkwaliteit, tegenover 33% van degenen die een schijnbehandeling kregen. Dit verschil kwam naar voren in een gerandomiseerde studie met 72 volwassenen en biedt een interessante nieuwe richting voor mensen die behandeling zoeken voor slapeloosheid zonder medicatie.

De techniek stimuleert niet het hersengebied dat de meeste mensen met slaap associëren. De behandeling richt zich op het cerebellum, een structuur die vooral bekendstaat om zijn rol bij de coördinatie van bewegingen. Onderzoekers ontdekken steeds vaker dat het ook deelneemt aan netwerken die betrokken zijn bij emoties en de regulatie van hersenactiviteit.

Twee weken stimulatie, een groot verschil

De onderzoekers testten continue theta-burststimulatie (cTBS), een patroonvorm van transcraniële magnetische stimulatie (TMS). Gedurende twee weken werden magnetische pulsen op het cerebellum gericht. Deelnemers kregen echte stimulatie of een schijnprocedure ter vergelijking.

De belangrijkste uitkomst was een daling van ten minste drie punten op de Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), een vragenlijst die aspecten van de ervaren slaapkwaliteit en slaapverstoring meet. Die drempel werd bereikt door 75% van de groep die de actieve behandeling kreeg, tegenover 33.3% in de schijngroep. Met andere woorden: bij actieve stimulatie bereikten ongeveer 42 extra mensen per 100 de verbeteringsdrempel van de studie.

Ook waren de gemiddelde PSQI-scores direct na de behandeling 3.34 punten beter met actieve behandeling dan met de schijnbehandeling. Bij de follow-up na één maand bedroeg het verschil tussen de groepen 3.70 punten. Dit waren aanzienlijke verschillen op een schaal van nul tot 21, waarbij hogere scores wijzen op slechtere slaap.

Belangrijk is dat een verbetering van drie punten niet hetzelfde is als volledig herstel van slapeloosheid. Vragenlijstscores vertellen ons evenmin precies hoeveel minuten extra deelnemers hebben geslapen. De duidelijke bevinding is dat aanzienlijk meer mensen betekenisvolle verbeteringen in hun slaapervaring rapporteerden.

Waarom het cerebellum stimuleren bij slapeloosheid?

Het cerebellum wordt meestal beschreven als het centrum voor bewegingscontrole in de hersenen. Het is echter verbonden met bredere circuits die betrokken zijn bij aandacht, emoties en gedragsregulatie. Verstoring van die circuits kan een rol spelen bij slapeloosheid, vooral wanneer aanhoudende alertheid en zorgen het moeilijk maken om in slaap te vallen.

De onderzoekers onderzochten ook de connectiviteit in de hersenen in rust met functionele MRI. Een verkennende analyse bracht een verandering in de verbinding tussen de rechteramygdala en de rechterorbitofrontale cortex aan het licht. Na correctie voor meervoudige toetsing verschilde deze verandering significant in de loop van de tijd tussen de studiegroepen. Dit is een interessante biologische aanwijzing, maar geen bewijs dat deze verbinding ervoor zorgde dat patiënten beter sliepen.

Er was nog een mogelijk voordeel: vergeleken met de schijnbehandeling liet de actieve groep na de behandeling en bij de follow-up na één maand ook verbeteringen zien in de ernst van slapeloosheid, angstsymptomen en depressiescores. Dat is relevant omdat slaapproblemen, zorgen en stemmingsklachten elkaar vaak versterken.

In deze kleine studie werden geen ernstige bijwerkingen gemeld. Grotere studies moeten de veiligheid en praktische haalbaarheid van herhaalde behandelreeksen nog vaststellen.

Kan hersenstimulatie een nieuwe behandeling voor slapeloosheid worden?

De studie roept een voor de hand liggende vraag op: zou TMS van het cerebellum uiteindelijk een niet-medicamenteuze optie kunnen zijn voor chronische slapeloosheid, ook voor mensen bij wie de gebruikelijke zorg onvoldoende heeft geholpen?

Dit is een plausibele onderzoeksrichting, maar de studie stelde niet vast dat de deelnemers therapieresistente slapeloosheid hadden en vergeleek cTBS niet rechtstreeks met bestaande behandelingen. Cognitieve gedragstherapie voor slapeloosheid (CBT-I) blijft de aanbevolen eerstelijnsbehandeling voor chronische slapeloosheid. Anders dan deze experimentele procedure heeft CBT-I een uitgebreide wetenschappelijke onderbouwing en richt de therapie zich op aangeleerde patronen en gedragingen die slapeloosheid in stand houden.

Het meest bemoedigende aspect van de nieuwe studie is de snelheid van het effect. Na twee weken behandeling was er een duidelijk verschil met de schijnstimulatie, en dat verschil was een maand later nog zichtbaar. Dat maakt cerebellaire stimulatie de moeite waard om in grotere, langdurigere studies te onderzoeken, bij voorkeur met objectieve slaapmetingen en een rechtstreekse vergelijking met CBT-I.

Wat kan helpen terwijl nieuwe behandelingen worden onderzocht?

Mensen die met slapeloosheid kampen, hoeven niet te wachten op experimentele hersenstimulatie. CBT-I, waaronder professioneel begeleide digitale programma’s waar die beschikbaar zijn, is een wetenschappelijk onderbouwd beginpunt. Regelmatige wektijden, een donkere en comfortabele slaapkamer en aandacht voor cafeïne in de avond kunnen bijdragen aan een betere slaaproutine, al is slaaphygiëne alleen geen vervanging voor CBT-I bij chronische slapeloosheid.

Sommige mensen proberen ook glycinesupplementen als een bescheiden, laagdrempelige optie bij slaapproblemen. Een review uit 2026 vond slechts drie kleine studies naar glycinesupplementen en slaapuitkomsten. In alle studies werd verbetering op ten minste één maat gevonden, maar dat bewijst niet dat glycine chronische slapeloosheid behandelt. Wie een supplement overweegt, moet nagaan of er persoonlijke contra-indicaties of mogelijke interacties zijn en de beoordeling van aanhoudende slaapproblemen niet uitstellen.

Voorlopig blijven de resultaten van hersenstimulatie een vroege bevinding bij 72 deelnemers, met voornamelijk subjectieve slaapuitkomsten en een follow-up die beperkt bleef tot één maand. Toch is de omvang van het verschil uitzonderlijk bemoedigend: een korte, gerichte behandeling met magnetische stimulatie verbeterde de slaapervaring van aanzienlijk meer patiënten dan een schijnprocedure. Dat is een veelbelovende nieuwe richting voor onderzoek naar slapeloosheid.

Wetenschappelijke referenties en verder lezen

• Kernstudie: “Cerebellar Continuous Theta Burst Stimulation for Insomnia Disorder: A Randomized Sham-Controlled Trial.” (Liu X-Y et al. CNS Neuroscience & Therapeutics. 2026. doi:10.1002/cns.71231; PMID:42929074.)
• Klinische richtlijn: “Behavioral and psychological treatments for chronic insomnia disorder in adults: AASM clinical practice guideline.” (Edinger JD et al. J Clin Sleep Med. 2021;17:255–262.)
• 2026-praktijkrichtlijn: “Combination treatment for chronic insomnia disorder in adults: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline.” (Buysse DJ et al. J Clin Sleep Med. 2026.)
• Bewijs voor supplementen: “Glycine Bioavailability and Sleep-Related Outcomes Following Oral Glycine and Collagen Supplementation—A Scoping Review.” (Fan Z, Nelson JM, Wallace TC. J Diet Suppl. 2026. doi:10.1080/19390211.2026.2726197.)

---

Disclaimer: Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen medisch advies. Het is geen vervanging voor diagnose, behandeling of geïndividualiseerde medische zorg.